در کتاب پنج گفتار، افلاطون به شرح دفاعیه‌ی سقراط در دادگاه آتن، و وقایع پس از آن می‌پردازد.

شخصی به‌نام ملیتوس، و دو تن از رجال بانفوذ سیاسی یونان باستان به‌نام‌های آنیتوس و لایکون، از سقراط شکایت کرده‌اند.

🔻دادگاه رسمیت می‌یابد؛ خیل بزرگی از هواداران سقراط از جمله کریتو، افلاطون، آپولو و … در دادگاه حضور دارند. سقراط در جایگاه متهم قرار می‌گیرد، و تفهیم اتهام می‌شود. او طی خطابه‌ای طولانی به دفاع از خود می‌پردازد. دادگاه آتن در جلسه‌ی اول سقراط را گناهکار تشخیص می‌دهد، و ملیتوس از دادگاه تقاضای اشد مجازات می‌کند.

🔻جلسه‌ی دوم در همان روز تشکیل می‌شود. دادگاه از سقراط می‌خواهد در مورد مجازاتش، پیشنهاداتی ارائه کند . او با زبانی طنزگونه از دادگاه می‌خواهد که در قبال خدماتش، به او غذای مجانی دهند. سقراط در ادامه از دادگاه تقاضا می‌کند که او را تبعید کنند، و در نهایت به اصرار هوادارانش به دادگاه پیشنهاد می‌دهد که جزای نقدی برای او تعیین کنند. داوران به پیشنهادهای او اعتنایی نمی‌کنند، و در نهایت هیأت منصفه‌ی ۵۰۱ نفره‌ی دادگاه آتن، رأی به اعدام سقراط می‌دهد.

🔻از آن‌جا که محاکمه‌ی سقراط مقارن با فستیوال خدایان است، او پیش از اجرای حکم، مدتی طولانی در حبس می‌ماند. روز پیش از اجرای حکم، کریتو نزد سقراط می‌آید، و به او خبر می‌دهد مقدمات لازم برای فرار او را تدارک دیده است. کریتو به سقراط التماس می‌کند که از آتن فرار کند. سقراط چنین کاری را معادل لگدمال کردن قانون می‌داند. او نمی‌پذیرد.

🔻در روز اجرای حکم، دوستان نزدیک سقراط در زندان حضور می‌یابند. او با شاگردانش به بحث فلسفی می‌پردازد. زندانبان از دوستان سقراط می‌خواهد دست از مباحثه با او بردارند. او توضیح می‌دهد که صحبت کردن باعث گرم‌شدن بدن می‌شود، و اثربخشی زهر را کاهش می‌دهد، و در این‌صورت، سقراط ممکن است مجبور شود دو یا سه مرتبه جام زهر بنوشد، و این وضعیت برای او دردناک خواهد بود. سقراط اعتنا نمی‌کند، و ا